Hausmaler
w dosłownym tłumaczeniu (j.niemieckiego) malarz domowy nie oznacza bynajmniej artystów sztuki budowlano remontowej , a tych , którzy w zaciszu domowych pracowni mniej i bardziej profesjonalnych zdobili naczynia wytworzonych w manufakturach zewnętrznych.
Celowo tu piszę o przedmiotach ogólnie, gdyż proceder ten miał miejsce nie tylko w przypadku zdobienia porcelany, ale również innych typu szkło, kryształy, ceramika.
Dziś skupię się jedynie na porcelanie.
Obecność dość masowego zawodu malarzy domowych miała miejsce już od samego początku obecności przemysłu porcelanowego w Europie. Mowa tu chociażby o przypadku złocenia porcelany w zakładach jubilerskich braci Seuterów.
W wielu przypadkach było to zajęcie dodatkowe zatrudnionych etatowych malarzy , którzy wykupując białą porcelanę z magazynów fabryki, zdobili naczynia w warunkach domowych.
W takich przypadkach trudnym jest odróżnienie tego, czy dana porcelana zdobiona była w manufakturze czy poza nią bo często warsztat ten nie różnił się od pomysłu z pracowni w fabryce.
Ciekawostką może być to, że o zdobienie porcelany poza manufakturą posądzono samego Höroldta, u którego w domu odnaleziono w prowadzonym śledztwie manufaktury dwie skrzynie białej porcelany. Miało to miejsce przed objęciem jego stanowiska kierowania warsztatem malarskim w Miśni i nie odbiło się to na jego karierze zawodowej. Był zbyt cenny dla manufaktury. Większe w tej historii konsekwencje poniosła jego służąca składająca zeznania.
Manufaktura w Misni na różnych etapach działalności zakazywała lub dopuszczała możliwość sprzedawania porcelany białej zewnętrznym artystom, nie mniej jednak w wielu przypadkach twórczość tych właśnie malarzy miała wpływ na sam wizerunek marki, nie mówiąc już o stratach finansowych. Wielokrotnie jakość samych prac zdobniczych zaniżała przyjętą jakość Miśni. Nie mniej jednak znane są nam nazwiska wybitnych artystów, którzy oznaczyli w historii jako wybitni, a ich prace obecnie poszukiwane są doceniane przez kolekcjonerów i muzea.
Jednym z takich przykładów wybitnych i poszukiwanych na rynku kolekcjonerskim jest twórczość Franza Ferdynanda Meyera i w dzisiejszym poście chce opisać przypadek misy z Miśni przypisanej jego warsztatowi.
Misa z dekoracją malarską z okresu około 1750 r. pochodzi z Królewskiej Manufaktury Porcelany w Miśni.
Malarz zdobiący tą misę, Franz Ferdynand Meyer z Pressnitz wykonał dekoracje w około 1750 r. Jest to misa do serwowania potraw prawdopodobnie wchodząca w skład większego kompletu, obecnie znajdująca się w mojej kolekcji własnej.
Oznaczona jest podszkliwnym niebieskim znakiem dwóch mieczy wraz z wyciskiem formierskim (nieczytelnym).
Ciekawostką jest to, że misa posiada kształt owoidalny, asymetryczny z wyraźnym odkształceniem powstałym w procesie wypalania porcelany w wyniku działania wysokiej temperatury – znany problem szczególnie przy dużych gabarytach.
Dekoracje Meyera znajdują się często na białych porcelanowych przedmiotach sprzedawanych przez manufakturę jako naczynia drugiego gatunku (z niedoskonałoścami). Takim obiektem jest wlasnie opisywana misa, której forma pozbawiona jedt symetrii. Ponadto misa posiada jedną
niedoskonałość na szkliwie.
Misa z kolorową dekoracją malarską, naszkliwną, zdobiona złotem. W lustrze
znajduje się owoidalny kartusz otoczony złotą ozdobną ramką. Wewnątrz kartusza mieści się motyw ze sceną myśliwską, kawaler pomaga damie zsiąść z konia. Oboje są w charakterystycznych strojach myśliwskich. Bohaterowie pierwszego planu wracają z polowania, towarzyszy im pies myśliwski i stajenny, witają ich pasterze zaganiający stado owiec. Za postaciami na horyzoncie znajduje się pejzaż z pasterzami i budynkami.
Scena ta sprawia wrażenie sielskości, zastosowane ciepłe barwy niosą
przekaz harmonii ludzi z przyrodą. Klucz ptaków na horyzoncie wskazuje na porę jesienną. Dąb rosnący przy wejściu do budynku symbolizuje siłę oraz jedność i ze względu na swoją długowieczność stanowi symbol stabilnej rodziny. Starożytni Celtowie uważali, że dąb jest magazynem mądrości.
Brzegi lustra misy ozdobiono luźno rozrzuconymi kwiatami ciętymi w ułożeniu symetrycznym, które kolorystycznie komponują się ze scenką.
Krótka biografia malarza
Franz Ferdynand Meyer z Pressnitz (Přísečnice) w Czechach malarz domowy (niem. Hausmaler) w latach 1745-1778 r.
Meyer dekorował naczynia (często starszą porcelanę z Meissen) scenami pasterskimi, myśliwskimi lub rodzajowymi wiejskimi, czasami ozdabiając obramowania bukietami kwiatów.
Posiadał charakterystyczny styl przedstawiania postaci i scen oraz kolory farb głównie ceglastej czerwieni, aksamitnych odcieni zielenii i brązów w tonacji ciepłej.
Obecnie na rynku antykwarycznym obiekty z porcelany zdobione przez Meyera są cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów na całym świecie, a ich estymacje na aukcjach osiągają wysokie wartości.
Na zdjęciach przedstawiam przedmiotową misę oraz Talerz – dekoracja wykonana około 1750 r. talerz w Meissen ok. 1750 roku. z kolekcji Anna Goździkowska oraz
Filiżanka z uszkiem – dekoracja wykonana około 1750 r,
filiżanka / porcelana Meissen około 1720 r. z mojej kolekcji prywatnej.
Bogate zbiory znajdują się również w Drezdeńskiej
Kolekcji Porcelany Zwinger i
Viktoria and Albert Muzeum w Londynie oraz w naszym rodzimym Krakowie w Muzeum na Wawelu.
Misę tą obok innych wielu porcelanowych obiektów będzie można zobaczyć na wystawie osiemnastowiecznej porcelany z kolekcji mojej i Anna Goździkowska w Muzeum Pałacu Saskim w Kutnie (od 2.05.2025 roku).
