1,600.00€
Unikatowa rycina, przedstawiająca Warszawę z okresu ok 1586 r.
Rycina „Varsovia” przedstawia panoramę Warszawy widzianą od strony prawego, praskiego brzegu Wisły i należy do najważniejszych wczesnych źródeł ikonograficznych ukazujących wygląd miasta u schyłku XVI wieku. Została opublikowana w monumentalnym dziele Georga Brauna i Fransa Hogenberga „Civitates Orbis Terrarum”, w jego szóstym tomie, wydanym w Kolonii w latach 1617–1618, jako tablica numer 47. Widok wykonano według wcześniejszego wzoru wiązanego z Jacobem Hoefnaglem. Choć sama rycina została opublikowana dopiero na początku XVII wieku, przedstawiony na niej obraz Warszawy jest wcześniejszy i odnosi się do stanu miasta z końca XVI stulecia, najprawdopodobniej z okresu po 1586 roku, a jeszcze sprzed początku XVII wieku. Jest to zatem przedstawienie Warszawy sprzed wielkich przemian urbanistycznych i rezydencjonalnych okresu wazowskiego.
Miasto ukazano panoramicznie, z szeroko rozlaną Wisłą zajmującą znaczną część kompozycji. Na wysokiej skarpie rozciąga się zwarta zabudowa Starej i Nowej Warszawy, ponad którą dominują wieże kościołów i budowli publicznych. Panorama zachowuje obraz miasta o wyraźnie jeszcze średniowiecznym, w dużej mierze gotyckim charakterze, otoczonego przedmieściami, ogrodami, polami i zabudowaniami gospodarczymi. Wisła została przedstawiona nie tylko jako element krajobrazu, lecz przede wszystkim jako główna arteria komunikacyjna i handlowa. Na rzece widoczne są łodzie, tratwy i większe jednostki transportowe, co odpowiada znaczeniu Warszawy jako ośrodka handlu wiślanego, opisanego także w towarzyszącym rycinie tekście historyczno-topograficznym.
Jednym z najważniejszych elementów przedstawienia jest Most Zygmunta Augusta, widoczny po prawej stronie kompozycji jako długa drewniana przeprawa przez Wisłę. Budowę mostu rozpoczęto z inicjatywy króla Zygmunta II Augusta w 1568 roku, a po jego śmierci przedsięwzięcie kontynuowała Anna Jagiellonka. Przeprawę ukończono w 1573 roku. Most, mający ponad pół kilometra długości, należał do najważniejszych osiągnięć inżynieryjnych ówczesnej Rzeczypospolitej. W 1582 roku przy warszawskim przyczółku powstała murowana Brama Mostowa. Konstrukcja nie przetrwała jednak długo i w 1603 roku została zniszczona przez lód i wysoką wodę. Fakt, że na panoramie most nadal istnieje, podczas gdy tekst wydany wraz z planszą wspomina już o jego zniszczeniu, potwierdza, że sam wzór ikonograficzny panoramy jest wcześniejszy od ostatecznej publikacji ryciny.
W górnej partii kompozycji znajduje się dekoracyjna banderola z łacińską nazwą miasta „VARSOVIA”, a także heraldyczne kartusze. Centralnie umieszczono dawną postać warszawskiej Syreny, której forma różni się od współczesnego herbu miasta i stanowi ważne świadectwo przemian ikonografii warszawskiej. Po bokach znajdują się większe kartusze herbowe, wpisane w bogatą manierystyczną ornamentykę. Całość ma charakter reprezentacyjny i podkreśla rangę Warszawy jako miasta o rosnącym znaczeniu politycznym i administracyjnym.
Szczególnie interesujący jest kartusz w lewym dolnym narożniku, zawierający przedstawienia mieszkańców Rzeczypospolitej i napis „MILES POLONUS – NOBILES POLONIAE”, odnoszący się do polskiego żołnierza i polskiej szlachty. Ukazane postacie noszą charakterystyczne stroje, dzięki czemu scena pełni funkcję nie tylko dekoracyjną, ale również kostiumologiczną i quasi-etnograficzną. Tego rodzaju przedstawienia były typowe dla „Civitates Orbis Terrarum”, którego celem było pokazanie europejskich miast nie tylko poprzez ich architekturę i układ przestrzenny, lecz także poprzez charakterystycznych mieszkańców, ich ubiór i obyczaje.
Z ryciną bezpośrednio związany jest obszerny niemieckojęzyczny opis Warszawy zamieszczony w tym samym tomie pod numerem 47. Tekst przedstawia historię Mazowsza i Warszawy, opisuje położenie miasta nad Wisłą, jego zabudowę, kościoły, zamek królewski, most Zygmunta Augusta, szpitale, klasztory i przedmieścia, a także rolę Warszawy jako miejsca sejmów i zgromadzeń szlachty. Autor podkreśla znaczenie handlu wiślanego, obfitość towarów, obecność zamożnych kupców oraz rozwinięte rzemiosło. Wspomina również o wielkich zgromadzeniach politycznych odbywających się pod Warszawą, w tym o wydarzeniach związanych z elekcją Henryka Walezego w 1573 roku. Opis ten stanowi historyczno-topograficzny komentarz do panoramy i pozwala traktować rycinę nie tylko jako dzieło graficzne, lecz także jako dokument ukazujący pozycję Warszawy w Rzeczypospolitej u schyłku XVI i na początku XVII wieku.
Stan zachowania – biorąc pod uwagę wiek – bardzo dobry, brak uszkodzeń.
Grafika, jeśli się pojawia na rynku antykwarycznym, osiąga ceny kilku tysięcy euro (przykład na zdjęciu)
wymiary 36,5 x 52 cm
wraz z ramą, za szkłem.