Wyobraźcie sobie: rok 1699. Ameryka Południowa, dżungle Surinamu. Europejskie salony pełne są zabobonów, a insekty? To “robactwo” z piekła rodem. Ale jedna kobieta, Maria Sibylla Merian (1647–1717), uzbrojona w pędzle, lupę i nieugiętą ciekawość, rusza w epicką ekspedycję. Bez wsparcia królewskich grantów, sama finansuje podróż z Holandii do dzikich tropików – jako pierwsza w historii!
Dlaczego? Bo Merian nie wierzyła w bajki. Jako dziecko wychowana w kręgach naturalistów (m.in. Seby) i na książkach polskiego lekarza Jana Jonstona (do której ilustracje wykonał jej ojciec), od 13. roku życia hodowała gąsienice i dokumentowała ich transformację w motyle. W epoce, gdy ludzie myśleli, że owady rodzą się z gnijącego błota (teoria abiogenezy Arystotelesa), ona rysowała cykle życiowe z precyzją, która wstrząsnęła nauką. Jej arcydzieło „Metamorfoza owadów Surinamu” (1705) to nie tylko 60 akwarelowych rycin – to rewolucja! Pokazała pełny cykl: od jajka po dorosłego osobnika, z roślinami-gospodarzami. Bez mikroskopów, na oko!
Sensacja? Merian eksperymentowała z indiańskimi szamanami, testując trucizny żab i lecznicze właściwości insektów. Jej prace zainspirowały Linneusza i Darwina – dziś uznawana za pionierkę entomologii i ekologii. Kobieta w męskim świecie nauki, ignorowana za życia, dziś ikona! Jej prace zakupił do Ermitażu car Piotr. Zapomniana na dwieście lat, dzisiaj cieszy się ogromną popularnością. Ręcznie kolorowane ryciny powstałe według jej malunków widziałem w Morgan Library w Nowym Jorku i w innych miejscach.
W naszej skromnej bibliotece jest kilkanaście prac Marii Sibylli – oto niektóre poniżej.
A także ręcznie malowane talerze z manufaktury Hochst (talerze nabyte w Rajart Renata Wodzki).
Oto świetny artykuł autorstwa Krzysztofa Krajewskiego Siuda – którego kolekcja ambitnie powiększa się o kolejne cenne zbiory o charakterze ornitologicznym, botanicznym
między innymi 🙂
