✍️✍️Frankenthal✍️✍️
Dziś poświęcę trochę czasu mniej w Polsce, a zdecydowanie bardziej znanej za jej zachodnią granicą marce starej europejskiej porcelany Frankenthal.
Miłośnicy osiemnastowiecznej porcelany zapewne docenią kunszt pracy artystów z tejże marki, który cechuje się lekkością form figuralnych i fantazją zdobień naczyń.
Frankenthal, Ludwigsburg, Höchst to marki bliskie memu sercu stąd każde spotkanie z przedmiotami naznaczonymi tym pochodzeniem jest dla mnie dużym wydarzeniem.
Ostatnimi czasy z racji okoliczności pogody i życiowych ścieżek, mam okazję spotykać wystawy, kolekcje i wzruszenia kolekcjonerskie bogate w ciekawe obiekty z wyżej wymienionych rodzimych stosownie do mojego miejsca zamieszkania, przedmiotów.
Żeby jednak przybliżyć temat, trzeba zacząć od podstaw.
Frankenthal był jedną z czołowych europejskich fabryk porcelany drugiej połowy XVIII wieku. Wywodząca się z fabryki fajansu założonej przez Paula Antona Hannonga w Strasburgu w 1721 roku, w 1755 roku firma została przeniesiona do miejscowości Frankenthal. W 1762 roku firma stała się własnością Carla Teodora z Palatynatu i osiągnęła swój szczyt pod egidą elektora Wittelsbacha.
Fabryka istniała od 1755 do 1799 roku.
Manufaktura do identyfikacji wyrobów porcelanowych posługiwała się zmieniającymi się znakami manufakturowymi. Detale oznaczeń pozwalają umiejscowić je w odpowiednim czasie i przypisać niekiedy konkretnym artystom.
Najwcześniejszym znakiem fabrycznym znalezionym na porcelanie Frankenthal jest wytłoczony znak PH.
Kolejny znak tarcza diamentowa Wittelsbacha ze względu na duże podobieństwo do znaku diamentu używanego przez fabrykę w Nymphenburgu, około jesieni 1756 roku została zastąpiona dpodszkliwnym niebieskim wschodzącym lwem, który również został zaczerpnięty z herbu Palatynatu Elektoratu.
Kiedy pod koniec lipca 1757 roku zmarł dyrektor fabryki Karl Franz Hannong, jego młodszy brat Joseph Adam Hannong przejął zarządzanie firmą i oprócz Wschodzącego Lwa wprowadził także markę tłoczoną IH.
Kiedy w 1762 roku manufakturę przejął elektor Carl Theodor, dotychczas używany znak manufaktury Wschodzącego Lwa został zastąpiony podszkliwnymi niebieskimi inicjałami suwerena CT pod kapeluszem Elektora. Litery AB oznaczające dyrektora technicznego Adama Bergdola zostały dodane do tego znaku na wielu egzemplarzach w latach 1762-1770.
Około 1765 roku znak CT połączono z kropkami. Kolejnymi symbolami są cyfry 6, 7 i 8, które odnoszą się do lat produkcji 1766, 1767 i 1768, a także cyfra rzymska VIII, która jest przypisana do roku 1768.
Od 1771 do 1789 roku znak CT uzupełniano zwykle cyframi od 71 do 89, jako oznaczenie roku, w którym sporządzono przedmiot.
Znak CT z jedną, dwiema lub trzema kropkami odnosi się do okresu pomiędzy 1784 a 1788 rokiem.
Po sprzedaży manufaktury Frankenthal przez Francuzów Peterowi van Recumowi, obywatelowi Grünstadt i jego wspólnikowi w 1795 r., porcelana nosiła podszkliwne niebieskie V lub ligowane PvR jako znak manufaktury.
Wojny Napoleońskie zakończyły istnienie fabryki. W 1794 r. zakład został znacjonalizowany przez francuskie władze, a następnie wydzierżawiony Peterowi van Recum. W 1799 r. manufakturę ostatecznie zamknięto.
Oprócz oznaczeń fabrycznych i ich oznaczeń na porcelanie Frankenthal znajdują się inne wytłoczone i nacięte znaki, z których część to wytłoczenia i znaki toczenia. Podobnie jak kolorowe znaki malarskie umieszczone na szkliwie, nie zostały one jeszcze w pełni do dziś przyporządkowane.
Poniżej prezentuję przykłady obiektów i oznaczeń z wystawy stałej Landesmuseum Mainz (Morguncja) oraz z kolekcji własnej.
